Barbakan w Krakowie to cylindryczna budowla obronna usytuowana na Plantach, przed Bramą Floriańską. Pełniła funkcję wysuniętej reduty chroniącej podejście do miasta od północy i wyróżnia się masywnymi murami oraz układem wieżyczek.
Jak wygląda Barbakan?
Obiekt ma kształt wycinka koła o wewnętrznej średnicy 24,40 m, a grubość jego murów sięga ponad 3 m. Konstrukcja została zaprojektowana w stylu gotyckim i otrzymała siedem wieżyczek — okrągłych i sześciobocznych ustawionych naprzemiennie względem siebie.
Dawniej Barbakan łączył się z Bramą Floriańską długą szyją obronną. Mury szyi miały wewnątrz hurdycje wspierane na arkadach oraz otwory strzelnicze, a wejście do Barbakanu prowadziło od strony Kleparza, niemal równolegle do linii murów obwodowych, co umożliwiało ostrzeliwanie ogniem flankowym napastników. Do obu bram fortyfikacji prowadziły mosty zwodzone przerzucone nad kamienistą fosą o szerokości 24 metrów i głębokości 3,5 metra; od strony Kleparza znajduje się wystająca przybudówka, pod którą niegdyś przepływała woda i która związana była z obsługą bram i mostów zwodzonych.
Historia
Barbakan wzniesiono w latach 1498–1499 z polecenia króla Jana Olbrachta w obawie przed najazdem wołosko‑tureckim po klęsce bukowińskiej. Decyzję o budowie poprzedziła inspiracja barbakany toruńskimi — Starotoruńskim (1429) i Chełmińskim (1449) — których walory obronne skłoniły monarchę do usytuowania podobnej fortalicji w Krakowie; Jan Olbracht osobiście położył kamień węgielny i przekazał na budowę 100 grzywien.
W XVIII i XIX wieku pojawiały się koncepcje rozbiórki fragmentów murów miejskich; dekret cesarski z Wiednia z 1806 rekomendował wyburzenie warowni ze względów sanitarnych. W 1816 senator Feliks Radwański w swoim "Votum oddzielnym" bronił Barbakanu i Bramy Floriańskiej przed rozbiórką, argumentując m.in. obronę przed wpływem silnych wiatrów na miasto, i te argumenty przeważyły nad zaleceniami dekretu.
Współczesne wykorzystanie i pamiątki
Obecnie Barbakan jest oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i służy jako miejsce ekspozycji wystaw. W zabytkowej przestrzeni odbywają się także zawody sportowe — na przykład mistrzostwa Polski w szermierce — oraz inscenizowane walki rycerskie i tańce dworskie.
W Barbakanie umieszczono płytę pamiątkową poświęconą Marcinowi Oracewiczowi; legenda przypisuje mu w czasie konfederacji barskiej zabicie rosyjskiego dowódcy Panina po tym, jak naboi zabrakło i użył guzika od czamary jako pocisku. Muzeum organizuje tu również projekcje filmowe pod nazwą BarbaKino — średniowieczne kino letnie w Barbakanie.
Informacje praktyczne
- Adres: Basztowa, 30-547 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 10:30–18:00
- Telefon: +48124210201
- Strona internetowa: muzeumkrakowa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (6 976 opinii)
