Fabryka Emalia Oskara Schindlera to zabytkowy kompleks przemysłowy położony przy ulicy Lipowej 4 na krakowskim Zabłociu. Przed II wojną światową działała tu Fabryka Naczyń Emaliowanych i Wyrobów Blaszanych „Rekord”, założona w 1937. W czasie okupacji zakład przeszedł pod zarząd niemieckiego przedsiębiorcy Oskara Schindlera i funkcjonował jako Deutsche Emailwarenfabrik (DEF).
Historia fabryki
Fabryka rozpoczęła działalność w 1937. Pierwotnie mieściła się przy ul. Romanowicza 9, a od stycznia 1938 roku działała w nowym budynku przy Lipowej 4. W marcu 1939 zaprzestano produkcji, a w czerwcu tego samego roku firma znalazła się w stanie upadłości.
W listopadzie 1939 Schindler przejął zarząd nad zakładem, a na początku 1940 wydzierżawił budynki i zmienił nazwę na DEF. Zakład przeszedł rozbudowę — powstały hale na tokarki, tłocznia, prasy i narzędziownia. W 1942 rozbudowano halę sztancowni, tworząc trzykondygnacyjny budynek z zapleczem administracyjnym i mieszkaniem właściciela.
Początkowo przeważali pracownicy polscy, z czasem podstawę siły roboczej stanowili Żydzi. Od 1943 uruchomiono w zakładzie dział produkcji zbrojeniowej. W 1944 liczba pracowników wynosiła około 1100. Schindler, we współpracy z księgowym Itzhakiem Sternem, opracował tzw. listę Schindlera i przewiózł do zakładu w Brünnlitz ponad 1100 osób; więźniowie pracowali tam do 8 maja 1945 roku.
Wystawa i dzisiejsza rola
Po wojnie fabrykę przejął skarb państwa. Od 1948 zakłady działały pod zarządem Telpod. Przy bramie głównej zachowała się waga pomostowa z okresu międzywojennego, produkcji Polskiej Wytwórni Urządzeń i Sygnałów Kolejowych.
W 2007 miasto Kraków przekazało budynek administracyjny Muzeum Historycznemu Miasta Krakowa. W tym samym czasie część terenu zagospodarowano pod Muzeum Sztuki Współczesnej. Muzeum Historyczne stworzyło tu stałą wystawę "Kraków – czas okupacji 1939–1945". Ekspozycja zajmuje 45 sal i pokazuje dzieje miasta oraz los mieszkańców w okresie wojny. Oddział został uroczyście otwarty 10 czerwca 2010. Kompleks znajduje się również na trasie Krakowskiego Szlaku Techniki.
Co zobaczyć w oddziale?
Ekspozycja została podzielona na tematyczne segmenty prezentujące różne aspekty okupowanego Krakowa, między innymi:
- wojna 1939 roku
- rola Krakowa jako ośrodka władzy Generalnego Gubernatorstwa
- życie codzienne mieszkańców
- los Żydów krakowskich
- tajne państwo
- historia pracowników fabryki i losy Oskara Schindlera
W salach łączono eksponaty muzealne z dokumentacją fotograficzną i archiwalną pochodzącą ze zbiorów krajowych i zagranicznych.
Oddział został uroczyście otwarty 10 czerwca 2010.
Informacje praktyczne
- Adres: Lipowa 4, 30-702 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 9:00–20:00, pn 10:00–15:00
- Telefon: +48122570096
- Strona internetowa: muzeumkrakowa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (26 151 opinii)
