Plac Bohaterów Getta leży w podgórskiej części Krakowa i przez dziesięciolecia zmieniał funkcje oraz nazwy. W XIX wieku pojawił się na planach katastralnych jako niezabudowany teren, później pełnił rolę targowiska znanego jako Mały Rynek. W XX wieku plac nosił nazwę plac Zgody, a w okresie II wojny światowej znalazł się w granicach getta krakowskiego.
Jaka jest historia placu?
Pierwszy zarys placu pojawił się w pierwszej połowie XIX wieku. Początkowo funkcjonowała tu ujeżdżalnia wykorzystywana przez stacjonujących w pobliżu ułanów. Od lat 80. XIX wieku plac stał się targowiskiem, gdzie handlowano najpierw świniami, a potem także bydłem. W tym okresie powstały różne obiekty handlowe i usługowe, m.in. przetwórnia cykorii założona w 1880 oraz sklepy i warsztaty.
W 1917 Rada Miasta zmieniła nazwę placu na plac Zgody. W 1930 na jego terenie wzniesiono dworzec autobusowy „Karpaty” według projektu Adolfa Siódmaka. Dworzec ten był drugim dworcem autobusowym Krakowa i razem z dworcem na placu św. Ducha obsługiwał około miliona pasażerów rocznie. Ruch autobusowy przerwano w 1939. Na placu istniała też pętla tramwajowa linii numer 3 łączącej Podgórze z Piaskami Wielkimi.
Gdzie znajdowało się getto w Krakowie?
Getto krakowskie utworzono 3 marca 1941 decyzją gubernatora dystryktu krakowskiego, Ottona Wächtera. Plac stał się jego centralnym punktem. Nieżydowscy mieszkańcy zostali wysiedleni z wyjątkiem Tadeusza Pankiewicza, który prowadził wówczas aptekę Pod Orłem pod numerem 18.
Granicę getta wyznaczał m.in. mur z ozdobnym zwieńczeniem przypominającym macewy. W murze znajdowały się przejście dla pieszych oraz brama wjazdowa na ulicę Lwowską określana jako brama IV. Na rogu z ulicą Targową mieścił się posterunek granatowej policji w budynku dworca autobusowego. Przez plac biegła ulica będąca przedłużeniem ulicy Targowej, dziś jej przebieg zaznaczono ułożeniem kostki brukowej.
Plac służył jako miejsce koncentracji ludności żydowskiej przed transportami do obozów. Ludność gromadzono w zachodniej części placu, w centralnej części stały ciężarówki, na które ładowano zagrabione mienie. Pierwsza selekcja na placu miała miejsce 4 czerwca 1942, podczas niej została rozstrzelana co najmniej 111 osób. Ostatnia selekcja odbyła się 13 marca 1943; zwłoki pochowano w zbiorowej mogile na terenie obozu Płaszów. Sortowanie zagrabionego mienia trwało do połowy grudnia 1943, a opuszczone domy zasiedlono nakazem niemieckiego starosty miasta.
Co oznaczają krzesła na placu?
Po przebudowie placu w 2005 odsłonięto pomnik upamiętniający krakowskie getto, w postaci zespołu 70 krzeseł. Autorami upamiętnienia są Piotr Lewicki i Kazimierz Łatak. Inspiracją do jego formy był opis z książki Tadeusza Pankiewicza "Apteka w getcie krakowskim", w którym autor wspominał sprzęty wynoszone na plac podczas opróżniania domów.
Monument otrzymał wyróżnienie w konkursie European Prize for Urban Public Space w 2006 oraz Gold Award w konkursie Urban Quality Award w 2011.
Informacje praktyczne
- Adres: Plac Bohaterów Getta, 30-547 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Telefon: +48576570624
- Strona internetowa: exciting-krakow.com
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (13 659 opinii)
