Zamek Królewski na Wawelu funkcjonuje jako odrębna instytucja muzealna o charakterze rezydencji historycznej. Instytucja posiada osobowość prawną i jest zarejestrowana w Rejestrze Narodowych Instytucji Kultury oraz w Państwowym Rejestrze Muzeów.
Jak powstało muzeum?
Początki kolekcji wawelskiej sięgają XIX wieku. W 1882 roku Jan Matejko przekazał na potrzeby przyszłego muzeum obraz „Hołd pruski” — ten obraz obecnie znajduje się w depozycie w Muzeum Narodowym w Krakowie, w Galerii Malarstwa XIX wieku w Sukiennicach. Systematyczne tworzenie zbiorów rozpoczęło się podczas prac konserwatorskich prowadzonych od 1905 roku, po opuszczeniu wzgórza wawelskiego przez wojska austriackie.
W 1930 roku powołano centralną instytucję muzealną, Dyrekcję Państwowych Zbiorów Sztuki, której jednym z oddziałów został zamek wawelski. Jako samodzielne muzeum Zamek Królewski na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki powstało w 1945 roku.
Co obejmują zbiory i ekspozycje?
Trzon zbiorów tworzą dzieła sztuki i pamiątki historyczne rewindykowane po traktacie ryskim z 1921 roku, w tym m.in. słynne arrasy oraz insygnia koronacyjne. Zamek prezentuje kilka stałych ekspozycji:
- Reprezentacyjne Komnaty Królewskie
- Prywatne Apartamenty Królewskie
- Skarbiec Koronny i Zbrojownia
- Sztuka Wschodu (z kolekcją namiotów tureckich)
- Wawel Zaginiony
- Wawel Odzyskany
Instytucja prowadzi także trasę Ogrody Królewskie na Wawelu z rezerwatem archeologicznym kościoła św. Gereona oraz wystawy w oddziałach: zamku w Pieskowej Skale i dworu w Stryszowie.
Jak brzmi misja i jak działa instytucja?
Muzeum działa na podstawie statutu nadanego przez Ministra Kultury. Jako muzeum-rezydencja dąży do zachowania zabytkowej substancji Wawelu, odtworzenia przeszłości rezydencji w różnych aspektach oraz włączenia jej wartości w obieg kultury narodowej i światowej.
Realizacja tych celów obejmuje gromadzenie i ochronę dzieł sztuki oraz pamiątek historycznych, konserwację budowli i zbiorów, upowszechnianie wiedzy o Wawelu, prowadzenie badań naukowych oraz działalności wydawniczej i edukacyjnej. Nazwa, wizerunek i logo Zamku są zastrzeżone w Urzędzie Patentowym RP.
Kto prowadził prace konserwatorskie i kto kierował muzeum?
Prace konserwatorskie realizowało Kierownictwo Restauracji Zamku na Wawelu (później Kierownictwo Odnowienia Zamku Królewskiego na Wawelu). Instytucja ta działała od początków XX wieku do końca 1985 roku; zadania w zakresie organizowania prac konserwatorskich przejęły Państwowe Zbiory Sztuki w 1986 roku.
Wśród kierowników odnowienia i architektów wymienia się m.in.:
- arch. Zygmunt Hendel (1905–1914)
- arch. Ignacy Sowiński (1914–1916)
- prof. dr hab. Adolf Szyszko-Bohusz (1916–1939; 1945–1946)
- prof. dr hab. Alfred Majewski (1951–1983)
Dyrektorami Zamku Królewskiego na Wawelu byli m.in. prof. dr hab. Tadeusz Mańkowski (1945–1951) oraz prof. dr hab. Jerzy Szablowski (1952–1989). Obecnym dyrektorem, od 2020 roku, jest prof. dr hab. Andrzej Betlej.
Informacje praktyczne
- Adres: Wawel 5, 31-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 9:00–19:00, pn 10:00–16:00
- Telefon: +48124225155
- Strona internetowa: wawel.krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (167 241 opinii)
