Kościół Świętej Trójcy to zabytkowa świątynia dominikanów w centrum Krakowa, połączona z klasztornymi zabudowaniami. Powstał w średniowieczu i zachował cechy gotyckiej architektury ceglano-kamiennej, a we wnętrzu gromadzi kaplice, nagrobki i zabytkowe wyposażenie.
Historia
Dominikanie przybyli do Krakowa w 1222 roku pod przewodem św. Jacka; biskup Iwo Odrowąż przekazał im istniejący kościół parafialny, a nowy obiekt konsekrowano 12 marca 1223 roku. Po najeździe Mongołów w 1241 roku rozpoczęto wznoszenie nowego, gotyckiego kościoła i klasztoru; pierwotnie była to trójnawowa hala, przebudowana później na bazylikę.
W 1850 roku pożar miasta spowodował poważne zniszczenia wnętrza i sklepienia. Odbudowa trwała w latach 1850–1884 pod kierunkiem Teofila Żebrawskiego. W trakcie prac wystąpiły awarie i zawalenia, co doprowadziło do powołania komitetu konserwatorskiego w 1856 roku i do ponownych fundamentów pod filary. Po zakończeniu prac świątynię ponownie konsekrowano w 1884 roku. Kościół uzyskał godność bazyliki mniejszej w 1957 roku. W bazylice odprawiono m.in. mszę żałobną za reżysera Andrzeja Wajdę 19 października 2016 roku, a w styczniu 2018 roku rozpoczęto kompleksową renowację wnętrza.
Co widać we wnętrzu?
Świątynia jest trójnawową, gotycką budowlą w systemie filarowo-skarpowym z wydłużonym prezbiterium zamkniętym prostą ścianą. W prezbiterium znajduje się grób książęcy Leszka Czarnego (zm. 1288) oraz brązowa płyta Filipa Kallimacha z 1496 roku zaprojektowana przez Wita Stwosza. Instrument organowy zbudowała w 1890 roku firma Braci Rieger — ma 30 głosów, mechaniczną trakturę gry i pneumatyczną trakturę rejestrów.
Nawa południowa (prawa)
Kaplica św. Róży Limańskiej, ufundowana na początku XVII wieku przez rodzinę Lubomirskich, zastąpiła gotycką kaplicę grobową Pileckich. Kopuła ozdobiona jest przedstawieniami świętych i proroka Eliasza, a kaplicę zamyka barokowa krata z XVII wieku.
Kaplica św. Tomasza pochodzi z XV wieku; zbudowali ją krawcy. Ma sklepienie sieciowe i wyposażenie neogotyckie projektu Mariana Pavoniego, w tym ołtarz z obrazem Tomasza Dolabelli oraz renesansowy nagrobek Mikołaja Bogusza.
Kaplica Zbawiciela (fundacja z 1368 roku) przeszła opiekę kilku cechów i rodów; po pożarze w 1850 roku odrestaurowała ją rodzina Przeździeckich. W tej części świątyni znajdują się też kaplice św. Józefa, św. Dominika i kaplica Różańcowa z obrazem Matki Boskiej Różańcowej i polichromią ukazującą tajemnice różańcowe.
Nawa północna (lewa)
Kaplica Zbaraskich powstała w latach 1628–1633 jako mauzoleum rodowe Jerzego Zbaraskiego; wykonali ją bracia Andrea i Antonio Catello, a projekt przypisuje się prawdopodobnie Constante Tencalli. Kaplica wyróżnia się eliptyczną kopułą i wnętrzem z czarnego marmuru oraz ołtarzem z obrazem Teodora Baltazara Stachowicza.
W nawie północnej znajdują się także kaplice św. Marii Magdaleny (z bogatymi nagrobkami), kaplica Jezusa Ukrzyżowanego z fragmentami malowideł gotyckich oraz kaplica św. Jacka, gdzie w późnobarokowym ołtarzu umieszczono szczątki świętego; ołtarz wykonał Baltazar Fontana, a dekoracje stiukowe datuje się na około 1700 rok.
Co obejmują zabudowania klasztorne?
Zabudowania klasztorne przylegają od północy i skupione są wokół trzech wirydarzy. Krużganki pierwszego wirydarza — zwane campo santo — zawierają liczne pomniki, nagrobki i epitafia, a ich krzyżowo-żebrowe sklepienie pochodzi z XIV wieku. Najstarszym fragmentem jest romański refektarz z dzikiego kamienia i portalem ozdobionym plecionką; we wnętrzu zachowały się malowidła z XV i XVI wieku oraz wczesnogotyckie okienka interpretowane przez badaczy jako relikt dawnego kościoła św. Tomasza.
Informacje praktyczne
- Adres: Stolarska 12, 31-043 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–pt 6:30–21:00, sob 8:00–22:00
- Telefon: +48124231613
- Strona internetowa: krakow.dominikanie.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (3 507 opinii)
