Muzeum Archeologiczne w Krakowie to instytucja poświęcona gromadzeniu, badaniu i prezentacji znalezisk z obszarów przeszłości. Placówka została założona w 1850 roku jako Muzeum Starożytności; w ciągu ponad stu siedemdziesięciu lat rozwinęła kolekcję obejmującą różnorodne obiekty archeologiczne i etnograficzne. Muzeum prowadzi własne badania wykopaliskowe i pokazuje zarówno wystawy stałe, jak i czasowe.
Historia
Muzeum zapoczątkowano jako Muzeum Starożytności i początkowo mieściło się w Bibliotece Jagiellońskiej. W kolejnych latach placówka przenosiła się w inne lokalizacje, aż od 1967 roku działa w obecnym gmachu. Już przy powołaniu muzealnicy wystąpili z apelem o przekazywanie znalezisk, co pozwoliło szybko rozbudować zbiory.
Instytucja rozpoczęła także własne badania archeologiczne. Prace prowadzone były m.in. na terenach Małopolski oraz na obszarach dawnej Rzeczypospolitej, w tym na Ukrainie, Litwie i Białorusi. Od 1949 roku muzeum wykopywało znaleziska w rejonie Nowej Huty, co uczyniło ten obszar jednym z najlepiej przebadanych w kraju.
Budynek i relikty przeszłości
Pod budynkiem Muzeum zachowały się ślady dawnych umocnień: drewniano-ziemne konstrukcje podgrodzia Okół z okresu IX–XIII wieku oraz fragmenty średniowiecznego muru miejskiego. W podziemiach udostępniono między innymi duży fragment kamiennego muru z przełomu XIV i XV wieku oraz relikty baszty Murarzy, przez którą prowadzi wejście do gmachu.
Na terenie zajmowanym dziś przez Muzeum w przeszłości stały różne budowle — między innymi dwory, łaźnia miejska oraz klasztor karmelitów bosych z kościołem św. Michała i św. Józefa. Po kasacie klasztoru pod zabudowania adaptowano służby sądowe i więzienne; po 1956 roku obiekty przekazano na cele kulturalne, a od 1964 roku stopniowo przenoszono tam pracownie, biblioteki i sale wystawowe.
W przededniu 175. rocznicy powstania placówki przeprowadzono prace adaptacyjne, dzięki którym powierzchnia użytkowa muzeum zwiększyła się o 700 m². Zaadaptowane poddasze pomieściło nową wystawę stałą oraz salę konferencyjną przystosowaną też do zajęć edukacyjnych.
Wystawy
W gmachu głównym prezentowana jest między innymi ekspozycja "Pradzieje i średniowiecze Małopolski", która ukazuje kluczowe momenty rozwoju regionu od czasów neandertalskich po średniowiecze. Nowa aranżacja tej wystawy wykorzystuje wizualizacje; narracja sięga od 70 000 p.n.e. po XIV–XIII wiek, a ekspozycja uwzględnia potrzeby osób z niepełnosprawnościami.
W podziemiach muzeum pokazano historię miejsca i budynku, w tym cele więzienne i fragmenty muru miejskiego z XIV–XV wieku oraz tak zwaną celę śmierci z okresu okupacji. Muzeum prowadzi też oddziały terenowe i sezonowe ekspozycje: wystawa o dziejach Rynku krakowskiego i kościoła św. Wojciecha działa w podziemiach kościoła od maja do października, a oddział nowohucki w Lamusie w Branicach prezentuje garncarstwo pradziejowe.
W kolekcjach muzeum znajdują się między innymi sarkofagi pozyskane w wykopaliskach el-Gamhud, zbiory pochodzące z wykopalisk w Gizie oraz peruwiańskie zbiory Władysława Klugera obejmujące naczynia, tkaniny i mumie. W zbiorach znajdują się także kopia Wazy z Bronocic oraz kopia posągu Światowida ze Zbrucza. Część wystaw była czasowo zamknięta w latach 2024–2026 z powodu prac modernizacyjnych i zostanie ponownie pokazana po ich zakończeniu.
Muzeum organizowało i udostępniało także ekspozycje o charakterze ogólnopolskim i międzynarodowym. Do ważniejszych pokazów należały między innymi "Archeologiczna autostrada", wystawa "Ukraina przed wiekami", ekspozycja "Chrzest 966" oraz wystawa „Pompeje. Życie i śmierć w cieniu Wezuwiusza" zawierająca 114 oryginalnych eksponatów z Muzeum Archeologicznego w Neapolu.
Dyrekcja muzeum
Kierownictwo Muzeum zmieniało się na przestrzeni lat. Pierwszym dyrektorem był Gotfryd Ossowski (1850–1894), później stanowisko obejmowali między innymi Włodzimierz Demetrykiewicz (1894–1937) i Tadeusz Reyman (1937–1955). W latach powojennych dyrektorami byli Stefan Nosek i Kazimierz Radwański, a od 2011 roku dyrektorem jest Jacek Górski.
Informacje praktyczne
- Adres: Senacka 3, 31-002 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–sob 9:00–17:00
- Telefon: +48124227100
- Strona internetowa: ma.krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (2 716 opinii)
