Rynek Główny powstał w wyniku średniowiecznej lokacji Krakowa i od początku pełnił funkcję głównego miejsca handlu. Przez przestrzeń placu przebiegała Droga Królewska — trakt łączący Bramy Floriańską przez Stare Miasto z Zamkiem Królewskim na Wawelu. Od wschodu Rynku przylega plac Mariacki i kościół Mariacki.
Co znajduje się na Rynku Głównym?
Przestrzeń Rynku była kiedyś gęsto zabudowana. Obecnie na placu stoją nieliczne, najważniejsze obiekty sakralne i świeckie oraz liczne upamiętnienia.
Na Rynku znajdują się m.in.:
- Kościół św. Wojciecha
- Wieża ratuszowa (pozostałość po ratuszu zburzonym w 1820 r.)
- Sukiennice
- Pomnik Adama Mickiewicza
- Pomnik Piotra Skrzyneckiego
- Płyty upamiętniające wejście Polski do UE, insurekcję kościuszkowską i Hołd Pruski 1525
- Rzeźba autorstwa Igora Mitoraja
- Studzienka im. Walentego Badylaka, Skarbona i fontanna
Wokół Rynku stoją kilkusetletnie kamienice i pałace mieszczące m.in. Muzeum Historyczne Miasta Krakowa i Międzynarodowe Centrum Kultury. W pierzejach znajdują się także rozpoznawalne restauracje i kawiarnie, jak Wierzynek (nr 15), Hawełka – Tetmajerowska (nr 34), Wentzl (nr 19), Redolfi (nr 38), Pod Słońcem (nr 43) oraz kawiarnia Vis a Vis (nr 29) z figurą Piotra Skrzyneckiego w ogródku.
Jak powstał Rynek i jak zmieniał się przez wieki?
Miasto lokowano na prawie magdeburskim 5 czerwca 1257 roku. Rynek wytyczono w układzie szachownicowym jako kwadratowy plac o boku nieznacznie przekraczającym 200 metrów; deformacje kształtu wynikły z konieczności dostosowania do wcześniejszych zabudowań, w tym kościołów św. Wojciecha i Mariackiego.
W średniowieczu Rynek pełnił funkcję głównego targowiska. Części placu nosiły odrębne nazwy związane z rodzajem handlu — występowały tu m.in. "Targ solny", "Targ węglowy" czy „Żydowski rynek”. W XIV wieku powstały murowane obiekty handlowe: Sukiennice i przylegające Kramy Bogate, a także większość kamienic otaczających plac.
Rynek początkowo był własnością władcy; w 1358 Kazimierz Wielki zrzekł się prawa do większości obiektów na rzecz miasta. W XIX wieku zburzono ratusz, pozostawiając wieżę. W 1882 Austriacy wprowadzili numerację kamienic oraz uruchomiono pierwszą wąskotorową linię tramwaju konnego przez Rynek. Ostatni normalnotorowy tramwaj przejechał po Rynku 27 czerwca 1952 roku, a tramwaje wąskotorowe zniknęły stąd ostatecznie 13 lutego 1953 roku.
Jakie wydarzenia odbywają się na Rynku i co kryje się pod jego powierzchnią?
Rynek Główny jest miejscem cyklicznych wydarzeń. Co roku odbywa się tu jarmark bożonarodzeniowy; w 2024 roku działało na nim 105 stoisk handlowych i gastronomicznych, sprzedawali na nich kupcy z Polski i innych krajów, a plac ozdobiono ponad 600 choinkami z plantacji świerków. W trakcie jarmarku działała m.in. kuźnia kowalstwa oferująca podkówki z imieniem i drewniana szopka wykonana przez rzeźbiarza Józefa Lasika ze Stryszawy.
Pod powierzchnią Rynku znajdują się rozległe zabytkowe piwnice i przestrzenie archeologiczne. We wrześniu 2010 otwarto Podziemia Rynku, oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Pod placem istnieje połączenie podziemne między wieżą ratuszową a Sukiennicami; poniżej głównej hali Sukiennic znajduje się hala średniowieczna długa na około 100 m i wysoka na 5 m. Od strony ul. Siennej leżą tzw. Kramy Bogate o powierzchni około 1200 m². Poziom placu podniósł się w niektórych miejscach o ponad 5 m, zwłaszcza obok kościoła św. Wojciecha i kościoła Mariackiego. Podziemia Rynku otwarto we wrześniu 2010.
Informacje praktyczne
- Adres: Rynek Główny, 31-422 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (188 997 opinii)
