Skałki Twardowskiego to dawny kamieniołom wapienia położony w północno-zachodniej części wzniesienia Krzemionki Zakrzowskie, wchodzącego w skład krakowskich Dębniki. Wyrobisko leży po wschodniej stronie ulicy Tynieckiej i na północ od betonowego ogrodzenia jednostki wojskowej.
Gdzie dokładnie znajdują się Skałki Twardowskiego?
Skałki Twardowskiego zajmują fragment wzniesienia Krzemionki Zakrzowskie w Dzielnicy VIII Dębniki. Położenie wyrobiska określają dwie stałe cechy orientacyjne: wschodnia strona ulicy Tynieckiej oraz położenie na północ od betonowego ogrodzenia jednostki wojskowej.
Jak wygląda historia wydobycia i do czego używano wapieni?
Wapienie z Krzemionek Zakrzowskich wydobywano od wielu wieków w kilku miejscach. Obok Skałek Twardowskiego istniały także kamieniołomy o nazwach Łom Bergera, Kapelanka i Zakrzówek; Kapelanka i Zakrzówek były z tych największe. Pomimo częstych podtopień, jakość surowca, łatwość dostępu i potrzeby budowlane przesądzały o kontynuacji eksploatacji.
Wapienie ze skałek wykorzystywano do budowy dróg i domów. W drugiej połowie XIX wieku materiał posłużył także przy wznoszeniu umocnień Twierdzy Kraków.
Co zachowało się na terenie wyrobiska i jak wygląda dziś?
Po zaprzestaniu eksploatacji większość wyrobiska zarosła lasem, ale zachowały się niewielkie polanki oraz wyraźne formy skalne. W lesie, równolegle do ul. Tynieckiej, ciągnie się mur skalny o wysokości do 20 m. Drugi, krótszy i niższy mur biegnie równolegle do północno-zachodniego ogrodzenia jednostki wojskowej.
Teren wszedł w skład Uroczyska Skałki Twardowskiego i przecinają go ścieżki turystyki rowerowej i pieszej. Skałki tworzą rozrzucone skupienia skalne w różnych częściach dawnego kamieniołomu.
Jakie jaskinie i cechy geologiczne ma miejsce?
W obrębie Skałek Twardowskiego występuje kilka jaskiń i schronisk, między innymi: Jaskinia Jasna, Jaskinia Niska, Jaskinia pod Nyżą, Jaskinia Twardowskiego, Jaskinia Wywiew, Jaskinia z Kulkami oraz Okienko Zbójnickie. Największa z nich — Jaskinia Twardowskiego — miała przebadane korytarze o łącznej długości około 500 m do 2019 roku.
Wapienie kamieniołomu pochodzą z jury późnej. Ich najwyższe partie są silnie porowate i zawierają epigenetyczne krzemienie o nieregularnym kształcie. Krzemienie występują w postaci gniazd, naskorupień na powierzchniach pęknięć i na powierzchniach abrazyjnych; najczęściej pojawiają się w strefach przyuskokowych w przystropowych partiach osadów jurajskich. Krzemienie powstały w trzeciorzędzie podczas ruchów górotwórczych kształtujących obecny zrąb Zakrzówka, prawdopodobnie w wyniku działania wód termicznych, na których osiadała wytrącająca się krzemionka.
Informacje praktyczne
- Adres: 30-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (3 990 opinii)
