Na kilkudziesięciu zachowanych kartach korespondencyjnych widoczny jest fragment dawnego układu miasta i codzienne życie Krakowa sprzed ponad stu lat. W zbiorach znajdują się widoki Rynku Głównego, Sukiennic, Bramy Floriańskiej, ulicy Floriańskiej, Szerokiej, poczty oraz kopców — Kościuszki i Wandy. Niektóre pocztówki pochodzą z początku XX wieku i noszą pieczątki z datami oraz krótkie wpisy nadawców.
Skąd pochodzą te pocztówki?
Wiele kart cyfrowo udostępniono w serwisie POLONA, gdzie zachowały się egzemplarze z obiegu oraz ich odwrocia z notatkami nadawców. Pojedyncze egzemplarze trafiają też do sprzedaży w antykwariatach — przykładem jest pocztówka przedstawiająca Sukiennice (1904), oferowana z pieczątką KRAKAU/V.04 i adresem doręczenia do Lwowa. Antykwariaty opisują stan zachowania i obecność znaczka oraz pieczątek przy każdej karcie.
Jak datuje się i interpretuje widokówki?
Datowanie kart odbywa się na podstawie pieczątek pocztowych, pisanek na odwrociach oraz cech graficznych widoku. Przykładowo, na jednej z kartek zachowały się ręczne wpisy datowane na 14 VIII 1918. Rozwój formy pocztówki i jej użycia przypada na przełom XIX i XX wieku; w 1904 roku wprowadzono podział tylnej strony na część adresową i część do korespondencji, co ujednoliciło sposób nadawania wiadomości na kartach.
Czemu pocztówki mają wartość historyczną?
Pocztówki obrazują nie tylko architekturę, ale też codzienne zachowania i praktyki społeczności miejskiej. Już przed II wojną światową autorzy z dziedziny dydaktyki wskazywali, że widokówki służą jako pomoc wzrokowa — umożliwiają zapoznanie się z krajobrazem i warunkami życia, gdy bezpośredni kontakt nie jest możliwy. Zachowane kartki pełnią dziś funkcję dokumentalną i kolekcjonerską.
Ostatni zachowany egzemplarz z opisów nosi wyraźne ślady użytkowania: pożółknięcie i drobne zabrudzenia, a jednocześnie zachowuje informację o dacie wysłania i miejscu nadania. Tak zakończy się wiele badań nad kartami — liczba zachowanych egzemplarzy i ich opisów określi zakres wiedzy o wyglądzie miasta sprzed minionych dekad.
