W Parku Edukacyjnym Branice w Nowej Hucie odtworzono zagrodę pochodzącą z Krzyszkowic. Dom pochodzi z 1890 roku, wzniesiono go w stylu krakowskim z belek uszczelnianych gliną i osadzonych na kamiennej podmurówce. Demontaż, transport i prace konserwatorskie zajęły blisko dwa lata. Finansowanie operacji zapewniła Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.
Dlaczego chałupę przeniesiono?
Chałupa i przylegająca stodoła stały w pobliżu przebudowywanego węzła na zakopiance (DK7). Budowa nowego węzła drogowego wymusiła konieczność likwidacji zabudowy na dotychczasowym miejscu, ponieważ obiekty nie miałyby szans przetrwać w istniejącej lokalizacji. Budynek figuruje w rejestrze zabytków od 1986 roku i przez lata pozostawał własnością jednej rodziny.
Co obejmowały prace konserwatorskie i jakie elementy zachowano?
Jesienią i zimą budynek został rozebrany, a wszystkie elementy skatalogowano przed transportem. Przy demontażu zabezpieczono drobne detale, w tym fragmenty oryginalnego tynku, które umieszczono w oddzielnych opakowaniach. Prace przy odbudowie objęły złożenie domu i stodoły na nowym fundamencie oraz prace konserwatorskie mające na celu zachowanie jak największej części zabytkowej substancji.
W trakcie rekonstrukcji udało się uratować około 70 procent oryginalnych elementów domu; stodoła była w wyraźnie lepszym stanie. Wykonawcą była firma Nowak-Mosty, a prace wspierali podwykonawcy: MR Consulting Środowiskowa, ŁFBN Ewelina Golańska oraz Fundacja Ochrony Zabytków Architektury Drewnianej.
Jaką rolę będzie pełnić obiekt w skansenie?
Odbudowana zagroda ma stać się częścią opowieści o kulturze Krakowiaków Zachodnich i o drewnianej zabudowie podkrakowskich wsi. Spółka Kraków Nowa Huta Przyszłości prowadzi prace nad Parkiem Edukacyjnym Branice, w którym skansen ma docelowo obejmować 11 zagród, karczmę, kościół oraz nowoczesny budynek ekspozycyjno-edukacyjny. Nowa lokalizacja ma stworzyć układ przypominający dawną wieś pod Krakowem.
Prace przy węźle drogowym w rejonie Krzyszkowic są planowane do końca 2025 roku. Realizacja węzła ma poprawić warunki dojazdu na zakopiankę i zwiększyć bezpieczeństwo ruchu w tym miejscu.
Ostatnie elementy chałupy zostały przewiezione do Branic w lutym 2025 roku i złożone na terenie przyszłego skansenu.
