Fort nr 44 „Tonie” leży w zachodniej części Krakowa. Obiekt nie został jeszcze poddany pełnej rewitalizacji, ale od 2025 roku jest udostępniany zwiedzającym w ograniczonym trybie po wcześniejszym umówieniu. Fort przeszedł serię procesów sądowych związanych z dotychczasowym zarządcą, a własność przeszła na Gminę Miejską Kraków w grudniu 2025 roku.
Dlaczego Fort Tonie nie został jeszcze w pełni otwarty?
Umowa dzierżawy z Fundacją „Janus” z 2008 roku miała na celu utworzenie Muzeum Twierdzy Kraków i rewitalizację obiektu. Po latach zaległości czynszowych i sporach prawnych miasto wypowiedziało umowę, a postępowania o wydanie nieruchomości i zapłatę zakończyły się na korzyść Skarbu Państwa. Fort został przejęty przez Zarząd Budynków Komunalnych w maju 2022 roku. W kolejnych latach nastąpiły użyczenie i zwroty nieruchomości, aż w dniu 10 grudnia 2025 fort stał się własnością Gminy Miejskiej Kraków. Fundacja nie przekazała dokumentacji powykonawczej dotyczącej wcześniej prowadzonych prac, co utrudnia planowanie dalszych robót.
Jak i kiedy można zwiedzać Fort Tonie?
Od 2025 roku Zarząd Budynków Komunalnych wykonywał prace zabezpieczające, które pozwoliły na udostępnianie fortu zwiedzającym w trybie okazjonalnym. Obiekt bywa otwierany "2–3 razy w miesiącu" oraz w ramach wydarzeń takich jak Dni Twierdzy Kraków, gdy w harmonogramie przewidziano kilkukrotne sesje zwiedzania. Zwiedzania odbywają się z przewodnikami i bywają połączone z wydarzeniami plenerowymi organizowanymi przez partnerów festiwalu.
Jakie prace wykonano i jakie są plany techniczne?
W 2025 roku wykonano prace zabezpieczające obejmujące zakrycie niebezpiecznych studzienek, odgrodzenie miejsc stanowiących zagrożenie oraz zabezpieczenia przeciwzalewowe dla unikatowych wież pancernych Senkpanzer M.2. Koszt tych robót przekroczył 160 tys. zł. Obecnie trwa przygotowanie dokumentacji technicznej dotyczącej hydroizolacji stropodachu koszar, schronu głównego i poterny; projekt ma zostać wykonany do lutego 2027 roku, a jego koszt wynosi prawie 100 tys. zł. Równolegle prowadzone są analizy możliwości doprowadzenia mediów — wody, kanalizacji i gazu — które będą wpływać na przyszłe funkcje obiektu.
Co dzieje się wokół fortu?
W 2026 roku rozpoczęto prace porządkowe i pielęgnację zieleni na terenie fortu. Wydział Zieleni planuje inwentaryzację drzewostanu oraz opracowanie projektu gospodarki zielenią. W okresie od 11 maja do 12 czerwca 2026 roku przeprowadzono I etap konsultacji społecznych dotyczących terenu wokół fortu; konsultacje dotyczyły przestrzeni rekreacyjnej wokół obiektu, a nie ostatecznych funkcji samych zabudowań fortecznych.
Projekt dokumentacji technicznej hydroizolacji ma być gotowy do lutego 2027 roku.
