Przebudowa niewielkiego pawilonu przy ul. Karmelickiej 66A w krakowskiej dzielnicy Piasek dotyczy obiektu z początku XX wieku, z którego zachowała się tylko elewacja frontowa. Właściciele prywatni prowadzą prace budowlane, w trakcie których zdemontowano metalowy ruszt spinający frontową ścianę, a miejsce przeszkleń zajęły płyty. Z poziomu chodnika nie widać szczegółów nowej zabudowy, ale inspekcje i zdjęcia z drona pokazują istotne zmiany za fasadą.
Co pozostało z pierwotnej oranżerii?
Budynek przy Karmelickiej 66A powstał około 1910 roku i był częścią zespołu Zakładu dla Sierot fundacji Piotra Michałowskiego. Frontowa elewacja miała ozdobne witraże wykonane w Krakowskim Zakładzie Witrażów S.G. Żeleński oraz klasycystyczno-secesyjne elementy. W rejestrze zabytków występował jako element zespołu przy adresach 64–68; z oryginalnej bryły pozostała wyłącznie fasada od strony ulicy. Tylna, przeszklona ściana oranżerii nie istnieje na miejscu w formie znanej ze zdjęć archiwalnych.
Jakie zmiany wykonano na budowie?
Na zapleczu frontowej ściany wykonano nową konstrukcję nośną i zabudowę, widoczną na zdjęciach z drona. Nowy obiekt ma zmienioną geometrię dachu, w środku pojawiła się antresola z balustradą i betonowe schody, a w miejscu wykopu powstać mogła część podziemna. Dokumentacja projektowa, o której informował Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków, przewiduje zachowanie elewacji frontowej, wykonanie podpiwniczenia i odtworzenie tylnej elewacji z dostosowaniem do zmienionego dachu oraz wprowadzenie konstrukcji wewnętrznej.
Jakie są wątpliwości konserwatorskie i kto kontroluje prace?
Była wojewódzka konserwator zabytków Monika Bogdanowska zwróciła uwagę, że w obecnym stanie wewnętrzne elementy budynku nie istnieją, więc wprowadzenie „nowej konstrukcji wewnątrz” budynku zgodnie z dokumentacją jest problematyczne. Według niej decyzja rozbiórkowa miała charakter samowoli wykonawczej poza zakresem pozwolenia konserwatorskiego. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Krakowie poinformował w odpowiedzi na korespondencję z dnia 21.09.2026 r., że przeprowadzi kontrolę robót budowlanych przy ul. Karmelickiej 66A i że bez tej czynności nie jest w stanie udzielić szczegółowych odpowiedzi.
Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków wskazał, że projekt zatwierdzony konserwatorsko zakładał elementy takie jak podpiwniczenie i odtworzenie tylnej elewacji, lecz inspekcje mają ustalić, czy wykonane prace odpowiadają tej dokumentacji. Na chwilę obecną tylnej, przeszklonej ściany nie widać w miejscu budynku; prace wewnętrzne i podziemne są już widoczne.
Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego zapowiedział kontrolę robót przy Karmelicka 66A.
