Smocza Jama to naturalna jaskinia krasowa wewnątrz zrębu Wawelu, udostępniana turystom jako część kompleksu zamkowego. Jaskinia łączy się z lokalną opowieścią o Smoku Wawelskim. Przy dolnym wejściu ustawiono w 1972 roku rzeźbę autorstwa Bronisława Chromego.
Historia jaskini
Jaskinia była znana od dawna; o wawelskich jaskiniach pisał między innymi Jan Długosz, natomiast pierwsza pisemna wzmianka o samej Smoczej Jamie pochodzi z pierwszej połowy XVI wieku. W 1565 roku król Zygmunt II August polecił zamurować otwory jaskini ze względów bezpieczeństwa, ponieważ przebywali w niej włóczędzy i osoby bez dachu nad głową.
Później Smocza Jama ponownie była użytkowana: istniała tam karczma opisana w wierszu Jana Andrzeja Morsztyna, a także dom publiczny. Pod koniec XVIII wieku dolne wejście od strony Wisły zamurowano w związku z pracami fortyfikacyjnymi; w 1829 roku Ambroży Grabowski użył jednego z otworów w stropie, by dostać się do wnętrza, które wtedy było częściowo zasypane.
W 1842 Senat Wolnego Miasta Krakowa nakazał odgruzowanie jaskini i jej udostępnienie publiczności. Po zajęciu miasta przez Austriaków dolne wejście ponownie zamurowano; w studni wywierconej w jaskini prof. Szyszko-Bohusz wykorzystał 1918 roku przestrzeń do wykonania kręconych schodów, liczących 136 stopni, i zainstalowania oświetlenia elektrycznego. Dochód z biletów wstępu miał wówczas częściowo pokryć koszty remontu jaskini. W 1974 górnicy, nadzorowani przez specjalistów z Akademii Górniczo-Hutniczej, przystosowali kolejne odcinki jaskini dla zwiedzających.
Co widać na miejscu?
Główny ciąg jaskini tworzy trasę turystyczną o długości 82 metrów. Trasa zaczyna się na terenie zamku i łączy się z jaskinią za pomocą kręconych schodów o długości około 21 metrów. W obrębie trasy znajdują się trzy komory; największa ma około 25 metrów długości i sięga do 10 metrów wysokości.
W niektórych miejscach ściany i sklepienie wzmocniono ceglanymi murami i filarami; jeden filar zasłania komin prowadzący do innego otworu jaskini. Wyjście z jaskini znajduje się poza obrębem murów zamkowych, w pobliżu koryta Wisły. Pozostałe partie jaskini nie są udostępnione publiczności.
Do niedostępnych części prowadzą dwa systemy korytarzy: pierwszy rozpoczyna się przy wyjściu i wiedzie w kierunku południowym w stronę rzeźby Smoka Wawelskiego. Drugi, znacznie dłuższy, stał się osiągalny po przebiciu tunelu w 1974 roku; tworzy go zespół niewielkich sal i korytarzy z syfonem na początku. W znajdujących się tam jeziorkach stwierdzono obecność rzadkiego skorupiaka — studniczka tatrzańskiego.
Badania naukowe i wody jaskini
Pierwsze badania naukowe Smoczej Jamy przeprowadzono w drugiej połowie XIX wieku; jednym z badaczy był prof. Alojzy Alth (1874). Od 1966 roku prowadzone były kompleksowe badania, między innymi w celu zabezpieczenia jaskini przed zawaleniem. W 1974 zrealizowano tunel o długości czterech metrów, otwierający dostęp do wcześniej nieznanych korytarzy zlokalizowanych metodami geofizycznymi.
Speleologiczne prace w kolejnych dekadach prowadziły do odkrycia dalszych partii jaskini — między innymi w 1983, 1995 i 1996 roku. Badania wód przeprowadzone w 2005 roku wykazały, że wody w jeziorkach osiągają mineralizację do 1013 mg/litr, a woda kapiąca ze stropu do 2841 mg/litr. Skład tych wód różni się od typowych wód jaskiniowych i oceniono je jako silnie zanieczyszczone; ich pochodzenie pozostaje częściowo niejasne i może wynikać z przynajmniej dwóch źródeł, między innymi z Wisły oraz z migracji wód podziemnych ze strefy śródmieścia Krakowa.
Informacje praktyczne
- Adres: Wawel 5, 31-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Telefon: +48124225155
- Strona internetowa: wawel.krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,3 (2 389 opinii)
